Xeración Dixital

Dous séculos despois do famoso "volva vostede mañá", moitos trámites burocráticos seguen sendo un suplicio semellante ao sufrido polo pobre Larra. E iso a pesar do enorme potencial que as novas tecnoloxías da información poñen ao alcance das institucións.

Certo é que nos últimos anos déronse algúns pasos importantes para aproveitar os recursos electrónicos na Administración e facer máis áxil a súa relacións cos cidadáns. Hoxe é posible en moitas zonas facer a través da rede trámites que ata hai pouco podían levar varias horas como son facer a matrícula da universidade, presentar a declaración da renda ou pedir cita co médico, pero a situación está lonxe do que prometen dende hai anos.

Medidas como o plano europeo de acción sobre administración electrónica i2010 ou o Plan Estratéxico Galego para a Sociedade da Información (PEGSI) queren dar un importante pulo á e-Administración nos próximos catro anos. O reto é que, de aquí a 2010, se poidan resolver a maioría dos trámites burocráticos en “ventaniñas virtuais”, que non eliminen as oficinas reais, senón que as complementen. Con iso, a dixitalización debería liberalas de atender a un número alto de cidadáns, polo que poderían especializarse en trámites concretos.

O D.N.I. electrónico
Unha gran tarefa pendente da Administración é mellorar a comunicación e o intercambio de información entre os seus diferentes niveis. Isto redundaría nunha maior eficiencia e menor gasto público, ao tempo que se evitarían duplicar moitos trámites. ¿Quen non tivo que presentar varias fotocopias do DNI en diferentes oficinas para conseguir un único certificado?

Neste contexto, o DNI electrónico debe ser a ferramenta que permita facilitar os trámites e realizalos de forma segura a través da rede. Aínda que se comezou a expedir no 2006 non se espera que a súa implantación sexa plena ata finais deste ano. En Galicia está a ser un éxito, con máis de cen mil novos carnés expedidos, o 20% de todos os do Estado.

¿Que o fai diferente do carné de identidade de toda a vida? Basicamente, a súa capacidade de identificarnos grazas á firma dixital e ao certificado cos nosos datos, verificable mediante un sinxelo lector de tarxetas. 

Sombras: seguridade e dificultade
O DNI-e non o ten fácil para romper dúas reticencias importantes que moitos cidadáns teñen cos trámites na rede: a falta de seguridade e a dificultade de uso. O emprego de moitas oficinas virtuais vese prexudicado polos numerosos formularios a completar. Utilizar o novo carné debería axilizar o proceso, equivalendo a levar sempre unha fotocopia do D.N.I. tradicional. 

Malia todo, está por ver se será capaz de romper outro tabú fundamental, a falta de seguridade. Aínda que os sistemas de verificación de datos melloraron moito nos últimos anos, a desconfianza respecto a privacidade na rede segue sendo xeneralizada. Segundo unha enquisa do INE, para o 62% dos españoles que non compran a través de internet, un dos factores clave é o temor ao uso indebido dos seus datos.

Falta de loxística e interese
Segundo a Consellería de Innovación, só un de cada cinco galegos emprega internet para obter información administrativa e apenas un de cada dez descarga ou envía formularios, o que contrasta coa boa aceptación que tivo o D.N.I. electrónico en Galicia. Os factores determinantes para non facer uso da e-Administración son segundo á Consellería son “non ter necesidade” ou “non saber como facelo”. Non chega con ter adaptadas as institucións á realidade dixital nin deseñar os instrumentos necesarios. Máis alá diso, o éxito ou o fracaso da e-Administración dependerá de que a cidadanía coñeza as vantaxes da administración electrónica, entenda a necesidade do cambio, e se sinta parte del.

¿Cal é a solución? ¿Campañas informativas? Obviamente, é necesario un labor pedagóxico e didáctico por parte das institucións,  pero todo isto non son máis que danos colaterais dun problema fundamental: tan só un 34% dos cidadáns usan internet e pouco máis dun de cada cinco fogares dispón de conexión (informe eEspaña 2006). ¿Ten lóxica lamentarse de que os cidadáns non teñan interese na burocracia on-line cando nin sequera poden ter unha conexión decente?